Za manje od dvije sedmice, međuzvjezdana kometa 3I/ATLAS naći će se na svojoj najmanjoj udaljenosti od Zemlje ikada, udaljena samo 269 miliona kilometara, odnosno 1,8 astronomskih jedinica (udaljenost Zemlja-Sunce). Kako nam se ovaj kosmički susret ubrzano približava, biće mnogo više prilika za posmatranje ovog nevjerovatnog objekta. Ipak, neke nove, uzbudljive i neočekivane prilike upravo su se pojavile u posljednjih nekoliko dana, uključujući i „upadanje u kadar“ opservatorijama koje je nisu ni tražile.
Iskustvo ima prednost, pa razgovarajmo o Hubbleovim slikama međuzvjezdane komete, od kojih najnoviju možete vidjeti ispod. Ovaj veteran među svemirskim teleskopima, koji je sada u svojoj 35. godini rada, prvi put je posmatrao 3I/ATLAS još u julu, samo nekoliko sedmica nakon prvobitnog otkrića objekta 1. jula. Ta slika je snimljena kada je kometa bila udaljena 365 miliona kilometara od Zemlje. U to vrijeme, to je bila najoštrija slika koju smo imali: pikselizirana, omanja plava mrlja koja je pokazivala prve naznake aktivnosti pri ulasku u Sunčev sistem.
Na novoj slici snimljenoj 30. novembra, kometa je još uvijek na priličnoj udaljenosti od Zemlje, na 286 miliona kilometara, ali je sigurno svjetlija nego što je bila, nakon što je prošla svoju najbližu tačku Suncu, perihel, prije nešto više od mjesec dana, piše IFLS.
Za bolji pogled na efekt perihela, imamo iznenađujuću objavu nove slike. Misija JUICE Evropske svemirske agencije, koja je na putu ka Jupiteru, snimila je kometu 2. novembra, a zatim ponovo 25. novembra. Puni set podataka nije se očekivao do februara 2026. godine, jer letjelica nije u idealnoj poziciji za brzi prijenos podataka. Očigledno, tim nije mogao odoljeti da vidi šta su uhvatili, pa su preuzeli samo jednu četvrtinu slike iz prvog posmatranja i sada su je podijelili.
Zahvaljujući svojoj relativnoj poziciji, 66 miliona kilometara od 3I/ATLAS-a, između međuzvjezdane komete i Sunca, JUICE je dobio fantastičan pogled na ovaj objekt. Letjelica je vidjela komu, tu mutnu atmosferu komete, ali je vidjela i njena dva repa. Plazmeni rep sastavljen je od nabijenih čestica koje Sunce gura od sebe u približno ravnoj liniji. Drugi rep je rep prašine, sačinjen od većih komada kometnog materijala.
Drugi rep komete naziva se anti-rep jer je usmjeren više prema Suncu. Ovdje se vjeruje da je to zbog veličine čestica koje se oslobađaju usljed sunčevog zračenja koje udara u ovu drevnu kometu. Koma komete 3I/ATLAS također ima neke neobičnosti. Nedavna sugestija da ovaj međuzvjezdani uljez posjeduje kriovulkane mogla bi biti faktor u ovoj specifičnosti.
Ovaj objekt je prozor u vrijeme naše galaksije koje jedva možemo direktno proučavati, jer je mnogo stariji od našeg vlastitog Sunčevog sistema. Srećom, ove godine je bio toliko prisutna pojava da je čak „upao u kadar“ (photobomb) drugim revolucionarnim posmatranjima kometa.
Naučnici koji koriste NASA-inu misiju PUNCH (Polarimeter to Unify the Corona and Heliosphere) pratili su drugu veliku kometu 2025. godine, kometu 2025 R2 (SWAN), vršeći posmatranja svakih nekoliko minuta između augusta i oktobra. Većina kometa se obično posmatra jednom dnevno tokom dužeg perioda, ili nekoliko puta svakih par sati tokom kratkog perioda. PUNCH je isporučio najduži period u kojem je jedna kometa praćena tako visokom frekvencijom.
Kometa 2025 R2 (SWAN) je svakako zvijezda ovih posmatranja, ali pogodite ko je imao malu „kameo“ ulogu u podacima: 3I/ATLAS! Podsjetnik da neće biti zaboravljena.
Još jedna misija koja nije očekivala da će snimiti 3I/ATLAS je NASA-in STEREO (Solar Terrestrial Relations Observatory), koji proučava sunčevu aktivnost. Smatralo se da će kometa biti previše blijeda da bi je STEREO vidio, ali neka pametna obrada slika i slaganje višestrukih ekspozicija slika instrumentom Heliospheric Imager-1, teleskopom vidljive svjetlosti, otkrili su kometu.
Najbliži prilaz našeg međuzvjezdanog posjetioca Zemlji dogodit će se 19. decembra, pa je vjerovatno da će i zemaljski teleskopi i obližnje svemirske opservatorije isporučiti obilje slika u paparazzo stilu kao ranu prazničnu poslasticu.
Držite oči širom otvorene!
