Trideset i četiri godine nakon pada Vukovara, sjećanje na taj grad ostaje jedan od najdubljih ožiljaka ratova devedesetih – ne samo za Hrvatsku nego i za cijeli region. Vukovar je postao sinonim za opsadu, stradanje, masovna protjerivanja i sistematsko uništavanje civilnog stanovništva. I danas, gotovo tri i po decenije poslije, brojke govore jezivije od riječi, a imena nestalih i ubijenih podsjećaju na to da taj grad nije samo mjesto u geografiji nego opomena u istoriji.
U takvom kontekstu, obilježavanje godišnjice pada Vukovara nije samo komemoracija prošlosti nego i podsjetnik na ono što se još mora izgovarati jasno, bez relativizacije i bez umanjivanja zločina. Tim povodom, Udruženje za društvena istraživanja i komunikacije (UDIK) objavljuje svoje saopštenje u kojem podsjeća na ova stradanja:
– Bitka za istočnoslavonski grad je trajala od 24. avgusta do 18. novembra 1991. godine. Procjenjuje se da je u tih 87 dana, koliko je trajala opsada Vukovara, od 5.000 do 12.000 projektila dnevno padalo na grad. Vukovarski franjevci prikupili su podatke i postavili na spomen-ploče u dvorištu Crkve svetih Filipa i Jakova imena i prezimena 2.717 Vukovaraca poginulih tokom opsade. U logorima, koji su otvoreni na području Podunavlja i tadašnjoj Saveznoj Republici Jugoslaviji, bilo je zlostavljano i podvrgnuto strašnim mučenjima najmanje 2.796 hrvatskih branitelja i civila zarobljenih 1991. na području Vukovara. Najmanje 200 ranjenika i medicinskog osoblja iz vukovarske bolnice likvidirano je i zakopano u masovnu grobnicu na Ovčari. Iz masovne grobnice na Novom groblju nakon povratka ekshumirano je 938 žrtava opsade. Prema podacima koji su izneseni tokom suđenja u Haškom tribunalu, ukupno 22.165 građana Vukovara, uglavnom hrvatske nacionalnosti, prognano je iz grada.
Okončanjem bitke za Vukovar smatra se ulazak pripadnika JNA, predvođenih Veselinom Šljivančaninom u krug bolnice, 18. novembra. Borbe tog dana prestaju, hrvatsko stanovništvo pozvano je da napusti skloništa i primorano da ode iz grada. Borovo naselje se predalo dan kasnije, a dio onih koji su branili tu vukovarsku četvrt, baš kao i oni iz četvrti Mitnica, odvedeni su u logore. U noći s 19. na 20. novembar počinjen je zločin na poljoprivrednom dobru Ovčara, a tijela 200 branitelja, ranjenika i civila iz te masovne grobnice ekshumirana su tek 1996. godine. Okupacija grada trajala je do 15. januara 1998. kada su mirnom reintegracijom hrvatskog Podunavlja Vukovar i druga okupirana mjesta vraćeni u ustavnopravni poredak Hrvatske.
U povodu godišnjice, UDIK podsjeća na ranije istraživanje objavljeno pod nazivom “Medijsko izvještavanje o ratnim dešavanjima devedesetih na primjerima Srebrenice i Vukovara”. Pad Vukovara i ukupna tragedija koja će ga zadesiti najbolji su primjeri kako su hrvatski i srpski mediji izvještavali o dešavanjima u Hrvatskoj. Objektivnost, nepristranost, neutralnost, služenje istini, prenošenje činjenica – uz sve ostale postulate novinarstva – u ratnim godinama našle su se na kušnji, a nemalo je bilo onih koji su na tom ispitu pali. Analiza političkog i naučnog diskursa u osvrtu na pojedina događanja i obilježavanje sjećanja na žrtvu Vukovara važan su dio ove studije.
U povodu trideset i četvrte godišnjice, sjećamo se žrtava Vukovara.
Udruženje za društvena istraživanja i komunikacije (UDIK) pomaže post-jugoslovenskim društvima da uspostave vladavinu prava i prihvate nasljeđe masovnog kršenja ljudskih prava, kako bi se utvrdila krivična odgovornost za počinioce, zadovoljila pravda i onemogućilo ponavljanje zločina. To je afirmacija vrijednosti otvorenog građanskog društva, sa jasno definiranim prioritetima u pogledu promoviranja, zaštite ljudskih prava, i uključivanja mladih u društveno-političke procese kroz mirovni aktivizam.
