Ako postoji geopolitička drama koja se uporno ponavlja, iz mjeseca u mjesec, iz godine u godinu, to je narativ o “predstojećem ruskom napadu na Evropu”.
Političari širom kontinenta, vojni analitičari i dio medija s vremena na vrijeme podižu temperaturu do usijanja, najavljujući nove rokove: “za tri godine”, “za pet godina”, “za sedam godina”… kao da je riječ o loše režiranoj seriji koja stalno odgađa finale.
Ipak, kad se ukloni politička propaganda, emotivna retorika i medijska hiperbola, ostaje činjenica koju ozbiljni stratezi ponavljaju već godinama:
Takav rat — globalni frontalni sudar Rusije i Evrope — fizički je, tehnički i logistički gotovo nemoguć.
Ne zato što velike sile ne vode ratove, nego zato što je evropski teatar rata, nakon 2022, potpuno izmijenjen. Vojne realnosti, ekonomske činjenice, demografija, transportna ograničenja i raspad ključnih komponenti ruske vojne industrije čine svaku ideju o napadu na Evropu fantastičnim scenarijem, a ne realnom procjenom.
Pa zašto onda političari uporno ponavljaju tu priču?
Odgovor je jednostavan i neugodan:
jer im panika koristi.
Rat kao retoričko sredstvo, a ne kao plan
Poznato je da se u političkom marketingu strah koristi kao jedan od najefikasnijih alata. A ništa ne proizvodi strah kao riječ rat.
Posebno u Evropi — kontinentu koji je 20. stoljeće proveo u rovovima, ruševinama i ratu protiv samog sebe.
Kad evropski lideri govore o “ruskoj prijetnji”, oni zapravo rade dvije stvari:
- mobiliziraju biračko tijelo (strah homogenizira društvo),
- povećavaju podršku budžetima za odbranu.
Zemlje koje su se godinama borile da objasne zašto troše milijarde na oružje sada samo trebaju pokazati prstom prema istoku.
I sve postaje jasno.
Ali problem je što političari pričaju o ratu kao da se radi o turističkom putovanju: Rusija se “sprema”, Evropa se “sprema”, NATO se “sprema”…
A istina je da se rat ne sprema u PowerPoint prezentaciji, nego u logističkim centrima, fabrikama municije i na željeznici.
Zato postoji ogromna razlika između političkog narativa i stvarne vojne moći.
Zabluda o ruskoj armiji: ne ide se u Evropu sa mehanički raštrkanom logistikom
Čak i prije invazije na Ukrajinu, ruska vojska je imala ozbiljne strukturne probleme:
- zastarjelu logistiku iz sovjetskog doba,
- digitalnu nepovezanost jedinica,
- nedostatak podoficirskog kadra,
- probleme u održavanju tehnike,
- razvučenu infrastrukturu koja jedva podržava rat u jednoj državi.
Rat u Ukrajini je te probleme
ogolio,
uveličao,
i u nekim segmentima — slomio.
Rusija se jedva održava u jednom ratu.
Ideja da bi mogla otvoriti novi, i to protiv celog kontinenta, je geopolitička fikcija.
Da bi Rusija napala Evropu, morala bi:
- premjestiti stotine hiljada vojnika ka zapadu,
- osigurati logističke rute duge hiljadama kilometara,
- imati stabilnu industrijsku proizvodnju municije i opreme,
- imati kapacitet da istovremeno brani Daleki istok, Kavkaz, Arktik i centralne regione,
- moći izdržati ekonomski udar i blokadu snabdijevanja.
I ništa od toga trenutno nije realno.
Rusija danas vodi rat s potrošnim materijalom, improvizacijama i taktikom iscrpljivanja. To može funkcionisati protiv jedne zemlje, ali ne protiv 27 država, NATO-a i kolektivne industrije Evrope.
Rat nije politički govor.
Rat je hemija, čelik, gorivo, željeznica i matematika.
Evropa, s druge strane, stvara narativ straha iz vlastitih razloga
Strah od Rusije je postao politički univerzalni alat:
- za traženje više budžeta,
- za opravdanje sankcija,
- za mobilizaciju javnosti,
- za homogenizaciju EU oko američke strategije,
- za skretanje pažnje sa unutrašnjih problema (inflacija, protesti, migracije).
To ne znači da je Rusija bezopasna.
Niti da ne postoje prijetnje.
Ali stalno “najavljivanje rata” nije zasnovano na vojnoj realnosti, nego na političkoj taktici.
Evropa trenutno nema jedinstvenu vojsku, nema jedinstvenog komandanta, nema strateško jedinstvo — ali ima narativ.
A narativ je mnogo moćniji od statistike.
Zašto se narativ održava?
Jer:
1. Političarima odgovara
Rat je najbolji način da se prikrije:
- ekonomska stagnacija,
- pad povjerenja u institucije,
- korupcija,
- rast desnice,
- protesti širom Evrope.
2. Vojsci odgovara
Što je veća prijetnja — to je veći budžet.
3. Industriji odgovara
Evropa i SAD ulaze u najveći vojno-industrijski ciklus od Hladnog rata.
A niko ne prodaje rakete s pričom “za svaki slučaj”.
4. Medijima odgovara
Strah donosi klikove.
Rat donosi naslovnice.
5. Rusiji djelimično odgovara
Kremlj uživa u ulozi šake koja može zveckati.
Ipak, to se više svodi na psihološke operacije nego na stvarnu spremnost.
A šta je stvarnost?
Stvarnost je sljedeća:
- Rusija ne može fizički, tehnički ni logistički izvesti invaziju na Evropu.
- Evropa nije pod neposrednom vojnom prijetnjom.
- NATO je vojno neuporedivo jači.
- Oružje i vojska ne rade u okvirima političkih govora.
- Rat u Evropi je trenutno vjerovatniji u medijskom prostoru nego na stvarnim mapama.
Šta onda ostaje?
Panika.
Kao alat.
Kao politika.
Kao klima koja stalno drži javnost napetom.
I dok se narodi nerviraju, vojske marširaju po paradi, političari drže govore, a mediji crtaju katastrofične scenarije — realnost ostaje ista:
Rat koji se najavljuje najvjerovatnije nikada neće doći.
I zato možda vrijedi ponoviti rečenicu koju geopolitičari sve češće govore iza zatvorenih vrata:
“U Evropi se ne priprema rat.
U Evropi se priprema priča o ratu.”
A razlika je ogromna.
