Građani širom zemlje danas su doživjeli kolektivni šok i hroničnu konsternaciju kada je, suprotno dugogodišnjim civilizacijskim i balkanskim očekivanjima, objavljeno da se problemi, naprosto, ne rješavaju sami od sebe.
Vijest je posebno uzdrmala veterane pasivne demokratije koji već decenijama praktikuju tradicionalnu metodologiju bosanskohercegovačkog upravljanja životom poznatu kao saburanje.
“Mi smo iskreno vjerovali u volšebnu moć birokratske entropije – da će se to jednom samo složiti”, izjavio je za naš portal jedan zbunjenik s Bistrika zureći u monitor kao da očekuje da mu ChatGPT-4 sastavi funkcionalnu verziju države. Dodao je: “Evo, ja sam 15 godina izvodio ritualno čekanje na Trgu heroja. Da sam znao da to zahtijeva agens… pa ne znam. Valjda bih se i dalje bavio pasivizacijom”.
Istraživači s Instituta za hroničnu apatiju i pasivnu demokratiju (IHAPD) kažu da ovo nije prvi put da društvo živi u dubokoj simbiozi s neriješenim stanjem stvari, ali jeste prvi put da je neko javno dekonstruisao tu simbiozu.
Prema njihovim najnovijim nalazima iz septembra 2025, BiH je uspjela patentirati Jedinstveni model cirkularnog nečinjenja (JMCN) — model u kojem svi sve čekaju: građani čekaju državu, država čeka etnopolitičke direktive, institucije čekaju upute, a pravosuđe čeka da vrijeme završi ono što oni ne žele.
Vlada je, povodom uznemiravanja javnosti ovim neprimjerenim otkrićem, izdala saopštenje koje je, u duhu savršenog institucionalnog sklada, ostalo kratko i jasno:
“Ne možemo komentarisati navode dok se problemi autonomno ne razriješe i ne stabilizuje socioekonomska inercija”.
Analitičari sa IHAPD-a panično upozoravaju na to da bi ovo otkriće moglo da pokrene opasnu spiralu aktivizma – pojavu građana koji postavljaju fundamentalna pitanja, zahtijevaju promjene ili, u najgorem slučaju, pokušavaju da budu aktivni učesnici vlastitog života.
Međutim, s obzirom na trenutni koeficijent društvene motivacije, procjenjuje se da takve opasnosti ostaju u domenu političke, ali ne i naučne fantastike.
Za sada se preporučuje povratak na provjerene metode klijentelističke egzistencije: ritualno čekanje, svađanje po društvenim mrežama, povremeno gunđanje radi minimalne psihološke katarze i obavezno prebacivanje krivice na državu, Dejtonski sporazum ili retrogradni Merkur.
Sve ostalo moglo bi biti pogrešno protumačeno kao pokušaj života.
