Naučnici su zabilježili dosad najduži izboj gama-zraka, najsnažniju vrstu eksplozije u svemiru, koji je trajao više od sedam sati i jurio svemirom brzinom od gotovo 99% brzine svjetlosti.
Neobičan događaj, nazvan GRB 250702B, detektovao je NASA-in svemirski teleskop Fermi 2. jula ove godine, a astronomi sada vjeruju da potiče od rijetke ili dosad neviđene vrste kosmičke kataklizme, piše Live Science.
Globalna potraga za izvorom
Nakon što je Fermi zabilježio signal, astronomi širom svijeta odmah su usmjerili teleskope prema izvoru kako bi uhvatili naknadni sjaj eksplozije i otkrili odakle dolazi.
U potragu za odgovorima uključena je cijela lepeza najmoćnijih opservatorija, uključujući dva 8,1-metarska teleskopa Gemini u Čileu i na Havajima, Vrlo veliki teleskop (VLT) u Čileu, Opservatoriju Keck na Havajima te Svemirski teleskop Hubble.
Tajna skrivena u prašnjavoj galaksiji
Praćenje je otkrilo da je GRB 250702B potekao iz masivne galaksije udaljene čak 8 milijardi svjetlosnih godina, smještene u sazviježđu Štit. Ključni detalj bio je to što je galaksija toliko ispunjena gustom svemirskom prašinom da je blokirala gotovo svu vidljivu svjetlost. Zbog toga su teleskopi mogli detektovati samo infracrvene i visokoenergetske rendgenske zrake.
Kako su istraživači izvijestili u studiji objavljenoj 26. novembra u časopisu The Astrophysical Journal Letters, zbog guste prašine u matičnoj galaksiji, izboj je bio praktično nevidljiv u običnom svjetlu. Najjasniji pogled na njegovu matičnu galaksiju u oktobru je pružio infracrveni svemirski teleskop James Webb.
Zagonetka za naučnike
“Ovo je bio najduži izboj gama-zraka koji su ljudi posmatrali – dovoljno dug da se ne uklapa ni u jedan od naših postojećih modela o tome šta uzrokuje gama-zrake”, rekao je u izjavi Jonathan Carney, vodeći autor studije i doktorand fizike i astronomije na Univerzitetu Sjeverne Karoline.
Analize sugerišu da je GRB 250702B mogao biti uzrokovan smrću masivne zvijezde, zvijezdom koju je rastrgala crna rupa ili spajanjem helijeve zvijezde i crne rupe, pri čemu se crna rupa spiralno uvukla u jezgru masivne zvijezde i pokrenula eksploziju iznutra.
“Ali još ne možemo reći koje je objašnjenje tačno”, dodao je Carney. “U budućnosti će ovaj događaj služiti kao jedinstvena referentna tačka – kada astronomi otkriju slične eksplozije, pitat će se odgovaraju li one svojstvima GRB-a 250702B ili predstavljaju nešto potpuno drugačije.”
