Sarajevski vazduh ovih dana privlači pažnju — ne samo lokalnu nego i međunarodnu. Prema istraživanju koje je objavio The Guardian, zagađenje vazduha u glavnom gradu BiH tokom zimskih mjeseci doseže jedan od najviših nivoa u Evropi, toliko visoke da su mjerenja ponekad prešla čak i ona u Pekingu — gradu koji je dugo bio sinonim za izuzetno zagađenje.
Naučnici švajcarskog Paul Scherrer Institutea (PSI) koristili su vrlo osjetljive mobilne senzore kako bi snimili koncentracije sitnih čestica (PM2.5) širom Sarajeva. Te čestice, koje potiču od uglja, drveta, starih vozila i drugih izvora izgaranja, mogu duboko prodrijeti u pluća i predstavljaju ozbiljan rizik za zdravlje. Istraživanje je pokazalo da su te čestice prelazile preporučene vrijednosti Svjetske zdravstvene organizacije u većem dijelu vremena, a ponekad su bili među najvišim u Evropi.
Zanimljivo — i pomalo bizarno — jedna od anegdota koju Guardian prenosi uključuje mirise koji podsjećaju na ćevape i roštilj dok su istraživači vozili kroz centar grada. Iako je glavni fokus studije bio kvalitet vazduha i opasnost po zdravlje, taj miris je postao svojevrsna metafora za ono što stanovnici često subjektivno osjećaju u zimi: kombinaciju dima iz ložišta, saobraćajnih emisija i ostalih izvora koji zajedno stvaraju gustu smog koprenu, miješajući mirise drveta i uglja s urbanim ambijentom.
Ovo nije samo lokalna anegdota — prema Guardianovom izvještaju, dugoročno izlaganje PM2.5 česticama povezano je sa povećanim rizikom od respiratornih i kardiovaskularnih bolesti, što čini zagađenje zraka ne samo neugodnim nego i opasnim po javno zdravlje.
Iako su glavni krivci u Sarajevu kombinacija zastarjelih sistema grijanja na tvrda goriva, saobraćaja i drugih emisijskih izvora, istraživanje PSI-ja naglašava i potrebu za dugoročnijim i sistemskim rješenjima. Čak i dok gradske vlasti i zdravstvene institucije pokušavaju da smanje ovu opasnost, podaci The Guardiana postavljaju jasan izazov: zagađenje vazduha više nije samo ekološko pitanje nego pitanje koje direktno utiče na zdravlje i kvalitet života ljudi.
