Dok se mi ovdje oslanjamo na silicijumske procesore, naučnici su u 2025. i početkom 2026. godine napravili dramatičan iskorak u razvoju biokompjutera. Umjesto tranzistora, ovi sistemi koriste “organoide” – minijaturne, trodimenzionalne strukture uzgojene iz ljudskih matičnih ćelija koje imitiraju funkcije mozga.
Biološki procesor: Snaga od 10 vati
Ljudski mozak je najsavršeniji računar u poznatom svemiru. On može procesuirati nezamislive količine podataka trošeći energiju jedne slabe sijalice.
- Učenje u realnom vremenu: Istraživači su povezali ove minijaturne “mozgove u posudi” sa elektronskim senzorima. Rezultat? Organoidi su naučili prepoznavati glasovne komande i igrati jednostavne digitalne igre (poput legendarnog Ponga).
Fuzija biologije i silicijuma
Ovi sistemi se nazivaju “biopunk” hardverom. Organoidi se postavljaju na nizove mikroeletroda koji šalju i primaju električne signale.
- Prednost: Za razliku od standardnog AI-ja, organoidi mogu formirati nove sinapse (veze) dok uče. Oni fizički mijenjaju svoju strukturu kako bi postali pametniji. To je učenje koje nije samo simulirano, već je biološki proživljeno.
Etički horizont: Da li “mozak u posudi” može da osjeća?
Ovdje ulazimo u duboke vode Antiportala. Ako uzgojimo dovoljno kompleksan organoid koji može da uči, pamti i rješava probleme, u kom trenutku on prestaje biti “tkivo” i postaje “svijest”?
- Pitanje suvereniteta: Da li je moralno koristiti ljudske moždane ćelije kao procesorsku snagu za obradu podataka velikih korporacija? U 2026. godini ovo postaje glavno pitanje naučne zajednice.
Budnost u doba biokompjutera
Mi više ne pravimo alat; mi integrišemo sam život u mašinu. Ovo je trenutak kada definicija “tehnologije” prestaje da bude vezana za neživu materiju. Ako tvoj računar sutra bude imao DNK, tvoj odnos prema njemu se mora promijeniti. To je ultimativni test naše ljudskosti.
| Kategorija | Podatak / Tehnologija | Značaj |
| Osnova | Ljudske matične ćelije | Kreiranje mini-moždane strukture (organoida). |
| Energetska efikasnost | Milion puta veća od silicijuma | Mozak troši zanemarivo malo energije za kompleksne operacije. |
| Primjena | Razvoj lijekova, napredni biokompjuteri | Testiranje uticaja supstanci direktno na ljudske neurone. |
| Glavni izazov | Održavanje života ćelija | Potreba za konstantnim dotokom hranjivih materija i kiseonika. |
| Etički status | “Grey zone” (Siva zona) | Debata o potencijalnoj pojavi svijesti u laboratorijskim uslovima. |
