Sistem kritičnih atlantskih struja ima značajno veće šanse za kolaps nego što se ranije mislilo, nakon što je novo istraživanje otkrilo da su klimatski modeli koji predviđaju najveće usporavanje ujedno i najrealističniji. Naučnici su ovo otkriće nazvali „veoma zabrinjavajućim“, jer bi kolaps imao katastrofalne posljedice za Evropu, Afriku i Amerike.
“Pessimistični” modeli su zapravo istiniti
Atlantska meridionalna prevrtajuća struja (AMOC) je ključni dio globalnog klimatskog sistema. Zbog klimatske krize, ona je već sada na najslabijem nivou u posljednjih 1.600 godina. Iako su se modeli ranije razlikovali – od onih koji nisu predviđali pad, do onih koji su najavljivali usporavanje od 65% – novo istraživanje je drastično smanjilo tu neizvjesnost.
Ključni nalazi istraživanja:
- Realistična procjena: Kombinacijom posmatranja okeana u stvarnom svijetu i kompjuterskih modela, utvrđeno je da će usporavanje do 2100. godine iznositi između 42% i 58%.
- Nemovnost kolapsa: Ovaj nivo usporavanja gotovo sigurno vodi ka potpunom kolapsu sistema.
- Vremenski okvir: Naučnici su sve više zabrinuti da bismo tačku bez povratka mogli proći već sredinom ovog vijeka, što je zastrašujuće blizu.
Katastrofalne posljedice kolapsa
AMOC donosi tropsku vodu zagrijanu suncem do Evrope i Arktika. Ako on nestane:
- Ekstremna hladnoća u Evropi: Zapadna Evropa bi se suočila sa ekstremno hladnim zimama i ljetnim sušama.
- Glad u tropima: Pomjerio bi se pojas tropskih kiša o kojem ovise milioni ljudi za uzgoj hrane.
- Porast nivoa mora: Dodatnih 50-100 cm bi se dodalo na već rastući nivo mora oko obala Atlantika.
Glas nauke: “Izbjegnuti po svaku cijenu”
Profesor Stefan Rahmstorf, koji proučava AMOC već 35 godina, ističe da su najdrastičnije klimatske promjene u posljednjih 100.000 godina historije Zemlje zabilježene upravo kada je AMOC promijenio svoje stanje.
„Ranije smo mislili da je šansa za kolaps 5%, i tada smo govorili da je to prevelik rizik. Sada se čini da je šansa veća od 50%“, upozorava Rahmstorf.
