Naglo obustavljanje, ili barem privremena pauza, izraelske vojne kampanje u Gazi, često opisivane kao genocid od strane međunarodnih institucija i brojnih država, neočekivano je postalo nova platforma za političku promociju. U srcu ovog ciničnog preokreta stoje Donald Trump i, iznenađujuće, veliki dio “zapadnih medija”, koji su se udružili u kreiranju narativa o “završenom ratu” i “miru” – narativa koji, čini se, služi daleko više ličnim i političkim interesima nego istinskoj humanitarnoj katastrofi.
Trump, figura koja ne propušta nijednu priliku za samopromociju, odmah se proglasio arhitektom mira, tvrdeći da je “završio rat u Gazi”. Njegovi saveznici, poput Stevea Witkoffa i Jareda Kushnera, aktivno su se pojavljivali na izraelskim skupovima, gdje su se, umjesto suosjećanja s palestinskim žrtvama ili čak poziva na pravdu, pjevale hvalospjeve Trumpu. Paralelno s tim, značajan dio zapadnih medija, umjesto dubinske analize uzroka sukoba, nastavka patnje ili odgovornosti za masovna razaranja, prešao je na narativ o “pobjedi diplomatije”, često glorifikujući Trumpa kao nezaobilaznog mirotvorca.
Trumpov ulazak na scenu
Donald Trump je poznat po svojoj sposobnosti da se postavi u centar svakog događaja, a mir u Gazi nije izuzetak. Njegov pristup je uvijek bio transakcijski: sve se svodi na “dogovor”, a on je “najbolji pregovarač”.
- Predizborna kampanja: U susret predsjedničkim izborima, Trumpu je potrebna narativna pobjeda. Predstaviti se kao neko ko je “okončao” sukob koji je svijet osudio, čak i ako je to privremeni prekid vatre, donosi mu ogroman politički kapital. To mu omogućava da se pozicionira kao efikasan lider, za razliku od Bidenove administracije koja je, s Trumpove tačke gledišta, nesposobna ili previše oklijevajuća. Njegova izjava “Sinoć… smo završili rat u Gazi” je klasičan primjer njegove retorike – direktna, jednostavna i usmjerena na stvaranje utiska o odlučnosti i uspjehu.
- Percepcija “Mirotvorca”: Iako su njegove politike često bile polarizirajuće i agresivne, Trump je oduvijek želio da bude viđen kao mirotvorac (sjetimo se susreta s Kim Jong Unom). Spasavanje talaca i prekid vatre, bez obzira na pozadinu, pružaju mu idealnu priliku da preuzme zasluge za “ljudski” ishod, apelirajući na širi spektar glasača. Njegova zahvala i posveta od strane Maríe Corine Machado, dobitnice Nobelove nagrade za mir u Venecueli, dodatno je cementirala ovu percepciju, iako je Bijela kuća tada čak kritikovala Nobelov odbor što nisu nagradili samog Trumpa.
- Kushnerova uloga: Uključivanje Jareda Kushnera, Trumpovog zeta, u izradu “mirovnog plana” dodatno naglašava ličnu dimenziju. Kushner je ranije bio arhitekta propalog “Deala stoljeća” za Bliski istok, koji je u potpunosti ignorisao palestinske aspiracije. Njegova prisutnost sugerira da je i ovaj “mir” više produžetak Trumpovih ličnih i porodičnih interesa nego istinski, inkluzivni mirovni proces.
“Zapadni mediji” i selektivno izvještavanje
Uloga zapadnih medija u ovom narativu je posebno problematična. Dok su mnoge manje, nezavisne i alternativne medijske kuće rigorozno izvještavale o razaranjima, humanitarnoj katastrofi i optužbama za genocid, veliki mainstream mediji često su se fokusirali na odabrane aspekte, minimizirajući ili ignorišući kritične elemente.
- Fokus na “sporazum”: Umjesto dubinskog preispitivanja zašto je Izraelu bila potrebna vojna kampanja takvih razmjera, fokus se prebacuje na “sporazum” kao rješenje. Ovo izvještavanje često izbjegava kontekst izraelske okupacije, blokade Gaze i osnovnih uzroka sukoba.
- Glorifikacija “mirotvoraca”: Mediji često brzo prihvaćaju narativ o “završenom ratu” i promovišu figure koje se predstavljaju kao “mirotvorci”. U slučaju Trumpa, to je posebno cinično, s obzirom na to da je njegova administracija drastično pogoršala izraelsko-palestinski sukob premještanjem ambasade u Jerusalem, priznavanjem izraelskog suvereniteta nad Golanskom visoravni i odobravanjem širenja naselja. Ipak, on se sada prikazuje kao onaj koji donosi rješenje.
- Izostavljanje genocida: Termin “genocid”, koji je korišten od strane Južne Afrike pred ICJ-om i ponavljan od strane UN-a i mnogih država, često se izbjegava u mainstream zapadnim medijima. Umjesto toga, koriste se blaži izrazi poput “sukob”, “kriza” ili “rat”, čime se umanjuje težina optužbi i izbjegava odgovornost. Kada se mir predstavlja kao Trumpov uspjeh, onda se umanjuje ili ignoriše činjenica da je taj “mir” došao nakon masovnog stradanja i optužbi za najteže zločine.
- Selektivna kritika Netanyahua: Zvižduci upućeni Netanyahuu na Trgu Talaca, dokaz su izraelske javnosti, koja je ogorčena zbog njegovih političkih kalkulacija i sumnji da je produžavao rat zbog ličnog opstanka i izbjegavanja zatvora. Međutim, u zapadnim medijima, iako postoji kritika Netanyahua, ona se često fokusira na njegovu političku ranjivost (korupcija, unutrašnji sukobi), a manje na sistematske aspekte izraelske politike i njene posljedice na Palestince.
- Percepcija “žrtve”: Zapadni mediji su, od 7. oktobra 2023. godine, često naglašavali ulogu Izraela kao žrtve terorističkog napada, što je, iako istinito u tom kontekstu, često prešutjelo historijski kontekst okupacije i dehumanizacije Palestinaca. Kada se sada uspostavlja “mir”, Trump se postavlja kao heroj koji spašava izraelske taoce, dok se palestinske žrtve ponovo marginaliziraju u narativu.
Geopolitička igra i cinični krajolik
Mir u Gazi, koliko god bio dobrodošao, nije proizvod čistog humanitarnog impulsa. On je rezultat kompleksnih geopolitičkih pritisaka, regionalnih kalkulacija (posebno Katara kao posrednika), i, u slučaju Trumpa, hladne političke računice.
Ova situacija ogoljuje surovu realnost: ljudska patnja i geostrateški interesi isprepleteni su u ples u kojem mir postaje roba, a okončanje sukoba prilika za politički marketing. Izraelska desnica, koja sanja o aneksiji Gaze i “Velikom Izraelu”, i dalje je snažna, a Netanyahu se bori za politički opstanak. Mir koji se slavi kao Trumpov trijumf, stoga, nosi sa sobom duboku dozu cinizma, jer se postavlja na temelje ogromne patnje i neriješenih, fundamentalnih problema.
U konačnici, “mir u Gazi” je postao još jedan simbol u političkoj igri, gdje se stvarna tragedija miliona ljudi koristi kao scenografija za spektakularni povratak Donalda Trumpa na globalnu scenu, uz asistenciju medijskog aparata koji često pristaje na površne narative umjesto na izazivanje suštinskih pitanja.
