Naučnici koji istražuju jednu od najstarijih i najvećih ledenih pećina na svijetu otkrili su nešto neočekivano: bakterije sa genima otpornim na antibiotike koji datiraju hiljadama godina unazad. Ovo otkriće, objavljeno u petak, pruža fascinantan i pomalo uznemirujući uvid u to kako su se mehanizmi odbrane bakterija razvijali dugo prije nego što je čovjek uopšte izumio penicilin, javlja CNN.
Vremenska kapsula u ledu
Pećina Scărișoara, smještena u planinama Apuseni u Rumuniji, sadrži blok leda star više od 10.000 godina. Istraživački tim, sastavljen od stručnjaka iz Rumunije i SAD-a, analizirao je uzorke leda uzete sa različitih dubina, koji odgovaraju različitim historijskim periodima.
„Pronašli smo mikrobe koji su bili zarobljeni u ledu hiljadama godina, ali su njihovi genetski mehanizmi za otpornost na antibiotike i dalje funkcionalni“, izjavila je dr. Adina Păun, vodeća istraživačica sa Instituta za biologiju u Bukureštu.
Otpornost prije antibiotika
Ovo otkriće potvrđuje teoriju da otpornost na antibiotike nije samo moderan problem uzrokovan pretjeranom upotrebom lijekova u medicini i poljoprivredi. Umjesto toga, to je drevna strategija preživljavanja. Bakterije u prirodi vode „hemijski rat“ milionima godina, proizvodeći prirodne antibiotike kako bi eliminisale konkurenciju, dok njihovi rivali razvijaju štitove – gene otpornosti.
Ono što je iznenadilo naučnike u pećini Scărișoara je prisustvo otpornosti na moderne sintetičke antibiotike koji se ne nalaze u prirodi. To sugeriše da su drevne bakterije razvile veoma široke i prilagodljive mehanizme odbrane koji se mogu primijeniti i na lijekove koje su ljudi dizajnirali milenijumima kasnije.
Rizik od otapanja
Dok klimatske promjene uzrokuju ubrzano topljenje lednika i pećinskog leda širom svijeta, postoji opravdana zabrinutost da bi ovi drevni mikrobi mogli dospjeti u moderne ekosisteme. Iako većina ovih bakterija nije opasna za ljude, one mogu prenijeti svoje gene otpornosti na moderne patogene s kojima se danas borimo u bolnicama.
„Led u pećini Scărișoara se topi neviđenom brzinom“, upozoravaju istraživači. „Ovo nije samo gubitak dragocjenih klimatskih podataka, već i oslobađanje bioloških informacija koje su bile zaključane hiljadama godina.“
Šta možemo naučiti?
Proučavanjem ovih drevnih gena, naučnici se nadaju da će bolje razumjeti evoluciju „superbakterija“. Razumijevanje načina na koji je otpornost nastala u izolaciji, bez ljudskog utjecaja, moglo bi pomoći u razvoju nove generacije antibiotika na koje bakterije teže mogu razviti odbranu.
Jeste li znali?
Pećina Scărișoara sadrži preko 100.000 kubnih metara leda. Neki od najdubljih slojeva leda potječu iz vremena kada su mamuti još uvijek lutali Evropom, što ovu pećinu čini jednim od najvažnijih prirodnih arhiva na kontinentu.
