Decenijama su arheolozi vjerovali da je Amazon bio gotovo nenaseljen prije dolaska Evropljana.
Previše vlage.
Previše guste džungle.
Premalo tla pogodnog za velike civilizacije.
Nova otkrića pokazala su da je ta pretpostavka — pogrešna.
Uz pomoć LiDAR tehnologije (laserskog skeniranja iz zraka), naučnici su otkrili čitave izgubljene gradove skrivene ispod vegetacije u Boliviji i širem amazonskom području.
Civilizacija koja nije trebala postojati
U regiji Llanos de Mojos u današnjoj Boliviji otkriveni su ostaci tzv. Casarabe kulture, stare više od 1.500 godina.
Ali ono što je šokiralo istraživače nije samo postojanje naselja.
Nego njihova kompleksnost:
- piramidalne platforme visoke i do 20 metara
- široki putevi koji povezuju gradove kilometrima kroz džunglu
- kanali i sistemi upravljanja vodom
- planski urbanizam
To nisu bila sela.
To su bili gradovi.
Džungla koja je zapravo bila vrt
Najveće iznenađenje:
Amazon možda nije bio prirodna divljina kakvu danas poznajemo.
Mnoga područja bila su:
- umjetno oblikovana
- kontrolisana kroz kanale i nasipe
- pretvorena u poljoprivredne zone
Naučnici danas govore o “antropogenoj džungli” — šumi koju je djelimično stvorio čovjek.
Drugim riječima:
priroda Amazona možda je rezultat hiljada godina ljudskog rada.
Zašto su nestali?
Dolazak Evropljana donio je nešto smrtonosnije od rata:
bolesti.
Boginje, ospice i druge epidemije uništile su populacije koje nisu imale imunitet.
Gradovi su napušteni.
Džungla ih je polako progutala.
Za nekoliko generacija, civilizacija je nestala bez pisanih tragova.
Zašto je ovo otkriće revolucionarno?
Jer mijenja tri velike pretpostavke:
Amazon nije bio prazna teritorija
kompleksna društva nisu bila ograničena samo na Ande (Inke)
judski utjecaj na ekosisteme počeo je mnogo ranije nego što smo mislili
Historija Južne Amerike postaje mnogo složenija nego podjela na Inke i “ostale”.
Šira slika
Ovo otkriće sugeriše da su drevne civilizacije možda razvile održiv odnos s prirodom koji moderna društva tek pokušavaju razumjeti.
Gradovi su postojali — ali nisu uništili šumu.
Živjeli su unutar nje.
To je model koji današnji svijet tek pokušava ponovo otkriti.
Zaključak
Amazon možda nije posljednja velika divljina planete.
Možda je najveći arheološki pejzaž na Zemlji — još uvijek skriven ispod krošnji.
I svako novo lasersko skeniranje pokazuje isto:
historija čovječanstva je mnogo veća nego što smo mislili.
