Tri decenije nakon opsade Sarajeva, priča o snajperskom safariju – morbidnom turizmu tokom opsade Sarajeva gdje su bogati stranci navodno plaćali da ubijaju civile iz zabave – ponovo je eksplodirala u medijima. Naime, milansko tužilaštvo u Italiji otvorilo je istragu za ubistva, na osnovu dokumenata koje im je predao novinar i pisac Ezio Gavazzeni. Time je jedan od najjezivijih segmenata rata u BiH prvi put dobio ozbiljnu pravosudnu formu. Brda iznad Sarajeva, kako i podedini njegovi dijelovi, odakle su navodno pucali “safari gosti”, tada su bila pod potpunom kontrolom Vojske Republike Srpske.
Ono što je posebno zanimljivo jeste da razni svjetski mediji tretiraju ovu temu kao globalnu anomaliju rata: spoj elitizma, ekstremnog voajerizma i dehumanizacije, koji nadilazi klasične ratne zločine, kao dokaz o najekstremnijoj dehumanizaciji na kraju 20. vijeka.
Istraga u Milanu: “Lovci” pred zakonom
Ono što je ponovno pokrenulo interes svjetske javnosti jeste dokumentarni film Mirana Zupaniča i, još važnije, pokretanje istrage u Milanu. Italijanski mediji, poput Corriere della Sera ili La Repubblice, izvještavaju da se istraga ne fokusira na glasine, već na optužbe protiv italijanskih državljana zbog dobrovoljnog ubistva s predumišljajem i okrutnost. Analitički mediji na Zapadu, uključujući i one poput New York Timesa, napominju u sličnim kontekstima da ovakvi slučajevi služe kao mračan podsjetnik na to kako je bogatstvo kupljeno u inostranstvu korišteno za kupovinu smrti u Sarajevu. Time se ratni zločin prenosi u domenu međunarodnog prava i etičke odgovornosti Zapada.
Etika i psihologija: Međunarodni profil “safari ubica”
Analiza u medijima poput The Guardiana i BBC-a ide dalje od pravnog okvira, istražujući psihologiju počinilaca. Izvori navode da su ovi gosti dolazili prvenstveno iz Italije, Rusije, Ukrajine te povremeno iz Španije i raznih zapadnoevropskih država.
BBC je u svojim istraživačkim prilozima naglasio da je “Sarajevo safari” postao statusni simbol u određenim krugovima, gdje se ljudska patnja pretvorila u trofejni lov. Analitičari smatraju da se tu ne radi o plaćenicima, već o psihopatološkom fenomenu – stranci su plaćali visoke sume za privilegiju ubijanja, čime se dehumanizacija sarajevskih civila diže na nivo elitističkog hobija.
Skandinavski i holandski portali: Zapadna hipokrizija
Specijalizovani skandinavski i holandski portali, uključujući NRC Handelsblad i druge regionalne analitičke medije naglašavaju dimenziju “human safarija” kao ekstremne verzije ratnog turizma. Oni postavljaju ključno pitanje: Kako je moguće da su neke zapadne države znale za ove priče, pratile kretanje svojih ekstremista – i ništa nisu uradile? Time se kritika hipokrizije Zapada diže na nivo moralnog sloma države.
Američki analitički mediji: Konzumacija nasilja
Američki analitički mediji, poput magazina New Lines, idu još dublje. Oni fenomen “Sarajevo safarija” uklapaju u širu diskusiju o tome kako se ratovi gledaju, snimaju i pretvaraju u spektakl koji se može konzumirati. Analiza objašnjava da “safari lovci” nisu samo učestvovali već su kupovali doživljaj rata, čime se nasilje nad dehumaniziranim metama pretvara u vrhunsku turističku uslugu za elitu.
Cijena srama
U njemačkoj štampi, poput Frankfurter Allgemeine Zeitunga (FAZ), i francuskom Le Mondeu analiza se fokusira na to kako je ovaj fenomen služio propagandnoj svrsi agresora, dajući im lažni legitimitet. Sve ove analize konvergiraju u jednom: “Sarajevo safari” je jedna od najgnusnijih epizoda rata, jer jasno pokazuje kako je novac izvana kupovao smrt unutar grada. Globalni mediji sada, zahvaljujući istrazi u Milanu, ne moraju više izvještavati o urbanim legendama, već o istrazi protiv konkretnih aktera.
