Malo je animiranih parova koji su ostavili tako dubok i neizbrisiv trag u globalnoj kulturi kao što su to učinili mačak Tom i miš Jerry. Stvoreni u jeku Zlatnog doba holivudske animacije, ovi vječiti rivali su definisali komediju nasilja, burlesku i umjetnost animiranog haosa. Tom i Jerry nisu samo crtani film; to je serija koja je osvojila sedam Oscara, preživjela promjene generacija i studija, i ostala vječiti simbol apsurdne, ali neuništive, veze između predatora i plijena.
Rođenje legende
Priča o Tomu i Jerryju počinje 1940. godine, u studiju Metro-Goldwyn-Mayer (MGM), gdje su ih stvorili animatori William Hanna i Joseph Barbera.
Početak nije bio obećavajući. Prvi kratki film, “Puss Gets the Boot” (1940), predstavio je likove pod imenima Jasper i Jinx. Iako je film dobio nominaciju za Oscara, šefovi studija nisu vjerovali u potencijal priče o mački i mišu. Tek na insistiranje Barbere i Hanne te zahvaljujući pismu jedne uticajne osobe, odlučili su da nastave. Uslijedio je konkurs za nova imena, a pobjedu je odnio animator John Carr, predloživši imena Tom i Jerry.
Hanna i Barbera Genijalnost. Njihov rad je bio baziran na jednostavnom principu: fizička komedija iznad dijaloga.
- William Hanna bio je zadužen za režiju i akciju, koristeći savršen tajming za gegove i nasilje.
- Joseph Barbera bio je zadužen za priču, šale i crteže, dajući likovima emocionalnu dubinu i humor.
Njihova formula je bila briljantna: uzmite najosnovniji sukob u prirodi, pojačajte ga do apsurda i prikažite ga sa neviđenom, ali stilizovanom, količinom nasilja.
Sukob arhetipova
Srž uspjeha Tom i Jerryja leži u kompleksnoj, a opet jednostavnoj dinamici njihovog odnosa.
- Tom (Mačak): Često arogantan, samouvjeren i sklon pretjerivanju, ali u svojoj srži slabiji od Jerryja. Tom je vječiti agresor koji uvijek na kraju ispašta. Njegovi grandiozni planovi obično propadaju zbog Jerryjeve inteligencije ili njegove vlastite sujete. On je anti-heroj kojeg je lako voljeti jer se bori, ali nikada ne pobjeđuje.
- Jerry (Miš): Inteligentan, domišljat i lukav. Iako je često on taj koji izaziva sukob (čisto radi zabave), njegova borba je borba malog Davida protiv velikog Golijata. Jerry gotovo uvijek izlazi kao pobjednik, koristeći fiziku, okolinu i vlastitu veličinu u svoju korist.
Najvažnija stvar u njihovom odnosu je neizgovorena koegzistencija. Iako pokušavaju uništiti jedan drugog na najmaštovitije načine, oni su istovremeno i zavisni jedan od drugog. Bez jurnjave, ne bi imali svrhu. U rijetkim trenucima mira, kada se udruže protiv zajedničkog neprijatelja (poput psa Spikea), vidimo da je njihova veza, iako zasnovana na destrukciji, neuništiva.
Zlatno doba
Originalni kratki filmovi (1940–1958) koje su režirali Hanna i Barbera smatraju se vrhuncem animacije. U to doba, MGM nije štedio na budžetu. Svaki film je bio ručno crtan, sa izuzetno detaljnom animacijom i orkestralnom muzikom Scotta Bradleyja, koja je savršeno pratila svaki pokret i emotivnu promjenu. Bradleyjeva muzika nije bila samo pratnja; bila je vitalni dio priče, diktirajući tempo i emocije.
U ovom periodu, Tom i Jerry su osvojili sedam Oscara za najbolji kratki animirani film, izjednačivši rekord Walta Disneya sa Silly Symphonies. Ta Oscara su bila potvrda da je animacija, čak i ona najluđa, legitimna umjetnička forma.
Zanimljivosti i Kontroverze:
- Rijetkost Glasa: Tom rijetko govori. Njegov najpoznatiji vrisak je jednostavno produženi ljudski “vrisak” koji je snimio sam William Hanna.
- Mama Two Shoes: Gotovo svi “ljudski” likovi u originalnoj seriji prikazani su tako da im se ne vidi lice, a najpoznatija je Mammy Two Shoes, crna kućna pomoćnica, čiji je lik kasnije uklonjen i izmijenjen zbog rasnih stereotipa.
- Smrt i Kraj: U jednom od najšokantnijih momenata, u epizodi “Blue Cat Blues” (1956), nagovještava se da su se Tom i Jerry, slomljenog srca zbog nesretnih ljubavi, odlučili zajedno ubiti na željezničkoj pruzi. Iako je ovo bilo neuobičajeno mračno za dječiji crtani, to je još jednom potvrdilo da je njihova veza sudbinska.
Nakon što je MGM zatvorio svoj odjel za animaciju 1958. godine, Tom i Jerry su prošli kroz nekoliko ruku:
- Gene Deitch (1961–1962): Deitchov studio u Čehoslovačkoj preuzeo je produkciju. Ovi kratki filmovi su često bili kritikovani zbog lošije animacije, čudnih zvučnih efekata i mračnijeg, pomalo surrealnog tona.
- Chuck Jones (1963–1967): Legendarni animator iz Warner Brosa (kreator Road Runnera i Coyotea) preuzeo je seriju. Jones je Tisuu i Jerryju dao moderniji izgled, deblje obrve i energičniji, ali stilski dotjeraniji, Warner Bros humor.
Na kraju, Hanna i Barbera su se vratili svojim likovima u kasnijim iteracijama za televiziju, ali njihova originalna era ostala je neprevaziđena.
Vječiti Trag: Tom i Jerry su ostavili trajan trag jer su iskoristili univerzalni jezik fizičke komedije. Ne treba vam dijalog da razumijete frustraciju i bol. Nasilje je stilizovano do te mjere da je komično – mačak se spljošti u harmoniku samo da bi se u sljedećem kadru vratio u normalu. To je anarhična, ali sigurna fikcija koja odražava haos i neizbježnost sukoba u stvarnom svijetu, gdje su, uprkos svim sukobima, rivali često jedino što im ostaje.
