Tajanstveni bljesak energije u trajanju od 10 sekundi, prvi put detektovan u martu, identifikovan je zahvaljujući NASA-inom uvijek impresivnom svemirskom teleskopu James Webb.
Astronomi vjeruju da potiče iz vremena kada je svemir bio star samo 730 miliona godina, što je oko pet posto njegove trenutne starosti.
Prvo upozorenje izdala je 14. marta svemirska misija SVOM, dizajnirana za otkrivanje kratkih i snažnih kosmičkih događaja.
I ne, nisu vanzemaljci.
U roku od sat i po, NASA-ina opservatorija Swift locirala je izvor u rendgenskom spektru, omogućavajući astronomima da usmjere zemaljske teleskope prema njemu.
Svjetlost od supernove
Opservatorije na Kanarskim otocima i u Čileu ubrzo su potvrdile da prasak gama-zraka – nazvan GRB 250314A – potiče iz vrlo ranog svemira, svrstavajući ga u malu grupu praskova gama-zraka ikada viđenih iz perioda prvih milijardu godina nakon Velikog praska.
“Samo je Webb mogao direktno pokazati da ovo svjetlo potiče od supernove – masivne zvijezde koja kolabira”, rekao je Andrew Levan, glavni autor jednog od dva nova rada u časopisu Astronomy and Astrophysics Letters i profesor na Univerzitetu Radboud u Nijmegenu (Holandija) i Univerzitetu Warwick u Ujedinjenom Kraljevstvu.
“Ovo opažanje također pokazuje da možemo koristiti Webb za pronalaženje pojedinačnih zvijezda u vremenu kada je svemir bio na samo 5 posto svoje trenutne starosti.”
“Postoji samo nekolicina praskova gama-zraka u posljednjih 50 godina koji su detektovani u prvih milijardu godina svemira.”
“Ovaj konkretni događaj je veoma rijedak i vrlo uzbudljiv.”
Ono što je naučnike najviše iznenadilo jeste koliko je eksplozija izgledala poznato, jer je uveliko podsjećala na one viđene u modernom svemiru.
“Pristupili smo ovome otvorenog uma”, rekao je Nial Tanvir, koautor i profesor na Univerzitetu u Leicesteru u Velikoj Britaniji. “I gle čuda, Webb je pokazao da ova supernova izgleda potpuno isto kao moderne supernove.”
“Webbova zapažanja ukazuju na to da je ova daleka galaksija slična drugim galaksijama koje su postojale u isto vrijeme”, dodao je koautor Emeric Le Floc’h.
Naknadni sjaj samih praskova gama-zraka omogućit će istraživačkom timu da pomoću Webba posmatraju više ovakvih događaja s novim ciljem.
Govoreći o tome koliko je ovo otkriće značajno, Levan je rekao da će “taj sjaj pomoći Webbu da vidi više i dati nam ‘otisak prsta’ galaksije”.
Tim će sada moći saznati više o supernovama i drugim ranim misterijama u našem svemiru.
