Naučnici su objavili novi, intrigantan proboj u astrohemiji: u međuzvjezdanom prostoru otkrivena je **najveća organska molekula koja sadrži sumpor, do sada zabilježena. Radi se o strukturi nazvanoj 2,5-cikloheksadien-1-tion, odnosno C₆H₆S, molekulu s 13 atoma u prstenu koji uključuje sumpor, ugljik i vodik.
Ovo otkriće je važan korak u razumijevanju hemijskih početaka života u kosmosu, jer do sada su slične složenije molekule sa sumporom otkrivane uglavnom u kometima i meteoritima, ali ne i u hladnim oblacima između zvijezda.
Gdje je pronađena ova molekula?
Molekula je uočena u ogromnom molekularnom oblaku G+0.693-0.027, koji se nalazi oko 27.000 svjetlosnih godina od Zemlje, blizu centra naše galaksije Mliječni put. Ti oblaci su hladni i gusti i služe kao “fabrike” u kojima se stvaraju nove zvijezde i kompleksne hemijske strukture.
Zašto je to važno za kosmičku hemiju i život?
Sumpor je jedan od ključnih elemenata za biologiju kakvu poznajemo na Zemlji — prisutan je u amino-kiseline, proteinima i enzimima. Međutim, do sada je u međuzvjezdanom prostoru bilo otkriveno samo manje složenih sumpor-ugljikovih molekula. Ova nova molekula, sa čak 13 atoma u prstenu, sugerira da – daleko od zvijezda – već u ranoj fazi formiranja zvjezdanih sistema mogu nastati veoma kompleksni organski spojevi.
To znači da hemijski koraci prema životu mogu početi tamo gdje još nema niti jedne zvijezde — dugo prije nego što planeti, pa ni Sunce, postoje.
Kako su je naučnici „prepoznali“?
Otkriće nije slučajno.
Prvo su naučnici u laboratoriji sintetizirali molekulu koristeći spektroskopiju da otkriju njene jedinstvene “radio-otiske” (frekvencijske potpisе koji je jedinstven za nju). Nakon toga su iste karakteristike pronašli u podacima iz astronomskih promatranja koje su prikupile velike radio-teleskope kao što su IRAM 30m i Yebes 40m u Španiji.
To je fina kombinacija laboratorijske hemije i svemirske astronomije — čime postaje moguće razlikovati jednu molekulu od mnogih drugih u svemirskom prostoru.
Šta ovo znači u širem kontekstu?
Ovo otkriće naglašava dvije ključne stvari:
- Hemija svemira je kompleksnija nego što smo ranije mislili. Sve do sada, složene molekule sa mnogo atoma — posebno one koje sadrže elemente poput sumpora — bile su rijetke ili nepoznate u međuzvjezdanom mediju.
- Prekursorni sastojci života (kompleksni organski spojevi) mogu nastajati u vrlo ranim fazama razvoja galaksija i zvjezdanih sistema, mnogo prije nego što planeti kao što je Zemlja nastanu.
To otvara pitanje: ako su ovakvi sastojci rasprostranjeni u svemiru, možda je hemijski temelj života univerzalan, a ne jedinstven za naš solarni sistem.
Izvori koji potvrđuju otkriće:
- Procjena i detalji o najmasivnijoj sumpor-organskoj molekuli u međuzvjezdanom prostoru.
- Naučni rad objavljen u Nature Astronomy koji opisuje detekciju molekule 2,5-cikloheksadien-1-tion i njen značaj za astrohemiju.
