Dok rehabilitacioni centar Vilina vlas u Višegradu i dalje nesmetano posluje, ignorišući svoju mračnu prošlost kao mjesto sistemskih ratnih zločina i mučenja, jedna važna institucionalna veza sa ovim objektom je konačno prekinuta. Na inicijativu civilnog sektora iz Crne Gore i Bosne i Hercegovine, Fond PIO Crne Gore donio je odluku o raskidu ugovora, čime je spriječena praksa slanja crnogorskih penzionera na oporavak u objekte koji su devedesetih bili poprišta najtežih kršenja ljudskih prava.
Iako ovaj čin predstavlja pobjedu etike i aktivizma, on ujedno osvjetljava i širi problem: Vilina vlas i dalje funkcioniše bez ikakvog obilježja žrtvama, a mnoge druge institucije u regionu i dalje ovaj hotel vide isključivo kroz prizmu turizma, svjesno ili nesvjesno ignorišući patnju koja je ugrađena u njegove zidove.
U nastavku prenosimo zajedničko saopštenje CGO-a i UDIK-a koje detaljnije obrazlaže ovaj značajan, ali usamljen primjer odgovornosti:
“Centar za građansko obrazovanje (CGO) iz Crne Gore i Udruženje za društvena istraživanja i komunikacije (UDIK) iz Bosne i Hercegovine pozdravljaju odluku Fonda penzijskog i invalidskog osiguranja Crne Gore da raskine ugovor sa rehabilitacionim centrom Vilina vlas u Višegradu i ukloni ga iz programa odmora i oporavka za korisnike i korisnice prava na penziju.
Prije deset dana, UDIK i CGO su uputili inicijativu Fondu PIO za raskid ovog ugovora, naglašavajući da je nedopustivo da se taj objekat promoviše među penzionerima i penzionerkama u Crnoj Gori u turističke i rehabilitacione svrhe bez odgovarajućeg konteksta, priznanja i pijeteta prema žrtvama. Prema informacijama CGO-a i UDIK-a, rukovodstvo Fonda PIO je odmah reagovalo i najavilo prekid ugovora, koji je trajao deceniju, pri čemu je prvih godina jedna od ugovornih strana bio i Savez udruženja penzionera. U saopštenju Fonda PIO se navodi da ‘sadašnji menadžment nije bio upoznat sa događajima iz 1992. godine u hotelu Vilina vlas te da je, u skladu sa principima društvene odgovornosti i poštovanja prema žrtvama, uputilo pisano obavještenje o raskidu ugovora.
CGO i UDIK ocjenjuju da je ovo važan korak ka odgovornosti i poštovanju žrtava i naglašavaju značaj ugradnje etičke komponente u sve institucionalne programe namijenjene građanima i građankama. Istovremeno, UDIK i CGO pozivaju i druge institucije ili pravne subjekte u Crnoj Gori i Bosni i Hercegovini koji nude Vilinu vlas za slične svrhe da hitno raskinu takve ugovore.
Na kraju, CGO i UDIK posebno ističu ulogu medija – njihova zainteresovanost i izvještavanje, kao i prostor koji su dali inicijativi i autorskim tekstovima u Crnoj Gori i Bosni i Hercegovini, bila je ključna za postizanje ovog ishoda i pokazuje moć sinergije medija i građanskog aktivizma u afirmaciji demokratskih vrijednosti”.
