Naizgled jednostavno pitanje – šta tačno spada pod Balkan? – ponovo je izazvalo burnu raspravu na Redditu nakon što je jedan korisnik objavio kartu Evrope sa zemljama koje, prema njegovom mišljenju, pripadaju ovoj regiji. Ono što se činilo kao rutinska geografska klasifikacija, pretvorilo se u sociološku i kulturološku debatu o identitetu, historiji i, naravno, mentalitetu.
Na spornoj karti našle su se čak i Mađarska i Moldavija, uz zemlje koje se uobičajeno povezuju s Balkanom: Sloveniju, Hrvatsku, Bosnu i Hercegovinu, Srbiju, Crnu Goru, Kosovo, Albaniju, Sjevernu Makedoniju, Grčku, Bugarsku i Rumuniju. Upravo su Mađarska i Moldavija izazvale lavinu najkomičnijih i najžešćih komentara.
Geografska granica i kulturni apsurd
Korisnici su brzo ustali u odbranu geografske i kulturne logike.
“Ako je Mađarska Balkan, onda možemo ubrojiti i Austriju i Italiju. Nema šanse!”, napisao je jedan korisnik, naglašavajući da se geografski definisanje Balkana ne može proizvoljno širiti. Drugi je dodao kako “Moldavija i Mađarska nemaju nikakve veze s Balkanom, a ni cijela Rumunija ne pripada tom području”, ističući da se utjecaj regije gubi negdje u nizinama Panonske ravnice.
Međutim, ubrzo su učesnici rasprave složili da se pojam Balkana ne može svesti samo na geografiju. Stvarni kriteriji leže u sferi kulture, historije i, ponajviše, mentaliteta.
Turbofolk, svinjetina i dijagnoza identiteta
Rasprava je brzo poprimila elemente komične, ali prilično tačne, sociološke dijagnoze:
“Ako slušaš turbofolk i voliš jela s svinjetinom, Balkanac si, bez obzira gdje živiš!“, našalio se jedan korisnik, sumirajući suštinu. Turbofolk, kao muzički i kulturni fenomen, često se koristi kao lakmus papir za regionalnu pripadnost, signalizirajući kompleksnu mješavinu istoka i zapada, tuge i neobuzdane zabave.
Pojavila se i teza da bi se, gledano strogo geografski, u pojam Balkana trebala uključiti i evropska Turska (Istočna Trakija), dok kulturno i historijski mnogi smatraju da i veći dio te zemlje dijeli balkanske karakteristike, naročito zbog stoljetnog osmanskog naslijeđa.
Neupitni temelji
U dugoj raspravi korisnici su pokušali izvući jasan zaključak, ali bez uspjeha, jer je Balkan u svojoj srži fluidan identitet. Neki su Sloveniju i središnju Hrvatsku svrstali bliže srednjoj Evropi, naglašavajući habsburško naslijeđe.
Ipak, postignut je konsenzus o jezgri Balkana:
Bosna i Hercegovina, Albanija, Grčka, Bugarska i Sjeverna Makedonija, Crna Gora i Srbija – sve su one gotovo jednoglasno smatrane neupitno balkanskim zemljama.
Jedan korisnik je na kraju sažeo cijelu priču, nudeći jednostavnu, ali obuhvatnu definiciju onoga što predstavlja taj “pravi Balkan”:
“Grčka, Albanija, Sjeverna Makedonija, Bugarska, Crna Gora, Srbija, Rumunija, Bosna i Hrvatska. To je – pravi Balkan.“
