Dok su istraživači tragali po jednom od najizvanrednijih arheoloških nalazišta na svijetu, micali su sloj po sloj prašnjave zemlje, otkrivajući veliko, kameno ljudsko lice koje je zurilo u njih. Daljim iskopavanjima, arheolozi su shvatili da su pronašli prvo ljudsko lice uklesano na stub u obliku slova T ikada otkriveno na ovom veličanstvenom nalazištu.
Karahan Tepe, prvi put otkriven 1997. godine, prostire se na 12.000 godina starom lokalitetu gdje redovi kamenih stubova nose uklesane misteriozne ljudske figure i prikaze životinja. Ovi nalazi nagovještavaju postojanje izgubljene kulture iz zore historije koja je cvjetala davno prije piramida ili Stonehengea.
Stariji brat Göbekli Tepea
Nalazište se nalazi u jugoistočnoj Turskoj, blizu granice sa Sirijom, oko 45 kilometara istočno od svog poznatijeg, ali mlađeg “brata” Göbekli Tepea. Iako nije toliko slavljen kao njegovo “sestrinsko nalazište”, Karahan Tepe dijeli mnoge sličnosti, a zapravo mu prethodi nekoliko vijekova, datirajući otprilike u 10. milenijum prije nove ere.
Ovo je izuzetno stara lokacija za nalazište takve veličine. Smatralo se da su kompleksna megalitska nalazišta poput ovog bila moguća tek nakon što je društvo savladalo poljoprivredu, koja se pojavila prije 10.000 do 12.000 godina. Razvijena poljoprivreda omogućila je ljudima da proizvode višak dobara i grade složenije zajednice.
Ova nalazišta u južnoj Turskoj nalaze se na samoj granici te tranzicije, prelaska iz lovačko-sakupljačkog načina života u ustaljeni život, obilježavajući zoru najranijih poznatih perioda ljudske istorije. To također znači da su umjetničke kreacije u Karahan Tepeu među najranijim poznatim prikazima ljudi iz neolitskog perioda, ere nakon Prve poljoprivredne revolucije.
Portret neolitskog čovjeka
Karahan Tepe trenutno iskopava Ministarstvo kulture i turizma Turske u sklopu Projekta Kamenih Brda, zajedno s devet drugih nalazišta. Skulpture ljudi i životinja ovdje su otkrivane i prije, ali najnoviji pronalazak označava prvi put da je ljudsko lice otkriveno na stubu u obliku slova T.
Osim tehničke vještine izrade – s oštrim crtama lica, visokim čelom, dubokim očnim dupljama i tupim nosem – 3D prikaz ljudskog lica ukazuje da su ljudi koji su stvorili nalazište imali osjećaj samoizražavanja i prepoznavali duboku moć stvaranja kamenih reljefa koji su odražavali njihovu prolaznu stvarnost.
“Tokom iskopavanja provedenih u sklopu našeg Projekta Kamenih Brda, po prvi put je otkriven stub u obliku slova T koji prikazuje ljudsko lice. Ovaj artefakt, pronađen u Karahan Tepeu, baca svjetlo na ljudsku istoriju kao prvi primjer neolitskog čovjeka koji je uklesao samog sebe na stub u obliku slova T,” rekao je Mehmet Nuri Ersoy, turski ministar kulture i turizma.
Ovo je daleko od prvog otkrivenog umjetničkog djela. Prema studiji iz 2011. godine, arheolozi su dokumentovali 274 arhitektonska pronalaska na nalazištu, od kojih je najmanje 266 stubova koji još uvijek ponosno stoje. Nekolicina stubova je ukrašena zadivljujućim reljefima koji prikazuju ljude, zmije, supove, leoparde i druge čudne zvijeri.
