Hronika budnih
Postoji događaj iz 1939. godine koji je toliko nevjerovatan, toliko precizno izveden, toliko dramatičan u svojim „šta bi bilo kad bi bilo“ posljedicama, da izgleda kao alternativna historija.Ali nije.Zbilja se dogodilo. Jedan čovjek, sam, bez ikoga, bez organizacije, bez podrške, bez partije, bez stranih obavještajnih službi, osmislio je i izveo eksplozivni atentat koji je skoro […]
Od Hasan-paše Predojevića do Prvog svjetskog rata Bosna se u evropskoj historiji često prikazuje kao rub – periferija, tampon, prolaz. Ali postoje trenuci kada se ta „periferija“ pretvara u ključnu tačku: mjesto gdje se sudari epoha, gdje se zaustavlja ili pokreće tok kontinenta. Takva su bila najmanje tri trenutka. 1) 1593: Bosna kao granica koja […]
Postoje talenti koji bljesnu i nestanu, i postoji Dražen Petrović – sila prirode koja je košarku pretvorila u religiju, a trening u fanatični ritual. Dražen nije bio samo najbolji evropski košarkaš svog vremena; on je bio simbol prkosa. Čovjek koji je sa šibenskih ulica, preko zagrebačke Cibone i madridskog Reala, stigao u NBA ligu da […]
Pitanje zašto su Bosanci u osmanskom periodu važili za jedne od najpouzdanijih i najopasnijih vojnika Carstva često se svodi na floskule: “ratnički narod”, “brdski ljudi”, “navikli na teško”. To su zgodne rečenice, ali ne objašnjavaju ništa. Stvarni odgovor leži na presjeku geografije, društvene strukture i političkog položaja Bosne – i daleko je složeniji. Bosna u […]
Ako ikad bude pisalo da je punk bio samo frizura, zihernadle i tri akorda – to će značiti da je neko pobijedio. Sex Pistols su postojali upravo zato da se to ne desi. Oni nisu došli da sviraju.Došli su da pljunu u lice laži. Engleska koja je trulila ispod tepiha Sredinom sedamdesetih, Velika Britanija je […]
Postoje zgrade koje ti se dopadnu i one koje poštuješ, ali samo rijetke nose sposobnost da uspravno izdrže sve epohe kroz koje je prolazilo jedno mjesto. Sarajevska Vijećnica je takva zgrada: građevina koja ne pripada samo arhitekturi već čitavom emocionalnom pejzažu grada. Kada stojiš pred njom, čini ti se da se vrijeme sabija oko njenih […]
U prvim vijekovima evropske historije, mnogo prije Rima, mnogo prije Kartagine, čak i prije klasične Grčke, postojala je civilizacija koju su drevni narodi smatrali toliko bogatom, toliko čudnom i toliko tehnološki naprednom da o njoj nisu znali ništa osim – da postoji. Zvali su je Tartessos. Smješten negdje na jugozapadu današnje Španije, u predjelima gdje […]
Bosanski jezik je jedan od rijetkih evropskih jezika koji se istovremeno mora braniti, objašnjavati i dokazivati — iako se njime govori stoljećima. On nije samo sredstvo komunikacije, već prostor sjećanja, identiteta i historije, često osporavan upravo zato što je nastajao na raskršću svjetova. Bosanski jezik nije „mlad“, kako se često pogrešno tvrdi. On je star […]
Na današnji dan 1531. godine, po naređenju pape Klementa VII, u Lisabonu je uspostavljena Portugalska inkvizicija. Bio je to trenutak u kojem je Katolička crkva institucionalizirala strah, a država i Crkva sklopile savez čija će cijena biti hiljade uništenih života, razorenih porodica i trajna mrlja na evropskoj historiji. Inkvizicija nije bila greška. Bila je sistem. […]
Bosna i Hercegovina je u svojoj dugoj i često tragičnoj historiji rijetko imala luksuz stabilnosti, ali je u jednom ključnom trenutku evropske prošlosti pokazala nešto što mnoge veće i moćnije zemlje nisu: spremnost da primi progonjene. Upravo tu, u Sarajevu i drugim bosanskim gradovima, sefardski Jevreji pronašli su novi dom nakon jednog od najtežih progona […]