Hronika budnih
Decenijama je postojalo pitanje koje je djelovalo gotovo filozofsko: Može li tehnologija jednog dana razumjeti ono što mislimo — bez izgovorenih riječi? Danas odgovor više nije teorijski. Naučnici su uspjeli rekonstruisati rečenice koje osoba samo zamišlja, koristeći kombinaciju moždanih skenera i umjetne inteligencije. Ne čitanje misli u hollywoodskom smislu — ali prvi stvarni korak prema […]
Kineski fuzijski reaktor, poznat kao “vještačko Sunce”, postigao je značajan napredak u potrazi za čistom, neograničenom energijom. Istraživači su objavili da je njihov uređaj po prvi put premašio takozvanu “Greenwaldovu granicu”, kritični prag koji se dugo smatrao barijerom za stabilnost fuzijske plazme. Šta je Greenwaldova granica? U nuklearnoj fuziji, atomi se spajaju pod ekstremnim pritiskom […]
Istraživači su identifikovali protein koji ima nevjerovatnu sposobnost da preokrene proces starenja u mozgovima miševa, što budi nadu za nove tretmane protiv kognitivnog propadanja kod ljudi. Studija, objavljena u časopisu Nature Communications, fokusirala se na protein nazvan HKDC1. Naučnici su otkrili da ovaj protein igra ključnu ulogu u održavanju zdravlja dva vitalna dijela ćelije: mitohondrija […]
Naučnici su predložili nevjerovatno ambiciozan plan za spas glečera Thwaites na Antarktiku, poznatog kao “Glečer sudnjeg dana”, od potpunog topljenja: izgradnju masivne barijere duge 80 kilometara na morskom dnu. Glečer Thwaites je otprilike veličine Velike Britanije ili Floride i već doprinosi sa oko 4% globalnom porastu nivoa mora. Međutim, naučnici su zabrinuti da bi se […]
Kada pogledaš u noćno nebo, sve što vidiš – zvijezde, planete, galaksije – čini samo 5% onoga što univerzum zaista jeste. Ostalih 95% su “tamna materija” i “tamna energija”. Mi smo, doslovno, manjina u sopstvenom svemiru. Galaksije koje ne bi smjele postojati Astrofizičari su izračunali masu galaksija na osnovu zvijezda koje vidimo. Problem? Galaksije se […]
Humanoidni robot koji hoda, održava kontakt očima i pokazuje suptilne izraze lica privukao je veliku pažnju na kineskim društvenim mrežama nakon što su objavljeni video snimci njegovih sposobnosti. Robot, nazvan Moya, predstavljen je u Šangaju od strane robotske kompanije DroidUp, koja ga opisuje kao prvog na svijetu potpuno biomimetičkog „otelovljenog“ (embodied) inteligentnog robota. Moya je […]
Dok smo ranije govorili o CRISPR-u kao o makazama, bionano-robotika ide korak dalje. Mi više ne šaljemo samo “uputstvo” ćeliji; mi šaljemo autonomne mašine napravljene od bioloških molekula koje su programirane da izvršavaju logičke zadatke unutar ljudskog krvotoka. DNK origami kao šasija Naučnici su uspjeli iskoristiti svojstvo DNK lanaca da se uparuju (A-T, C-G) kako […]
Jedna od najvažnijih, a najmanje shvaćenih činjenica moderne nauke glasi:naš mozak ne registruje stvarnost — on je predviđa. Decenijama se vjerovalo da mozak funkcioniše kao pasivni prijemnik: oči vide, uši čuju, a mozak “obrađuje podatke”. Danas znamo da je to pogrešno. Prema dominantnoj teoriji u neuroznanosti — predictive processing — mozak stalno pravi pretpostavke o […]
Jedno od najneugodnijih pitanja moderne nauke nije postoji li život van Zemlje, nego: ako postoji – gdje je?To pitanje je još 1950. postavio fizičar Enrico Fermi, usputno, tokom ručka. I od tada nas ne pušta. Fermi paradoks: Matematika kaže „da“, stvarnost šuti Galaksija ima stotine milijardi zvijezda. Ogroman broj planeta. Vremena više nego dovoljno. Po […]
Naučnici su objavili novi, intrigantan proboj u astrohemiji: u međuzvjezdanom prostoru otkrivena je **najveća organska molekula koja sadrži sumpor, do sada zabilježena. Radi se o strukturi nazvanoj 2,5-cikloheksadien-1-tion, odnosno C₆H₆S, molekulu s 13 atoma u prstenu koji uključuje sumpor, ugljik i vodik. Ovo otkriće je važan korak u razumijevanju hemijskih početaka života u kosmosu, jer […]