Bosna i Hercegovina je nezavisna država. Tako barem stoji u svim međunarodnim registrima i svečanim govorima. U praksi, međutim, riječ nezavisnost ovdje funkcioniše više kao poetska metafora, nego kao ekonomska ili politička kategorija. Dok se politička elita zaklinje u suverenitet, brojevi vrište o vazalstvu. Mi nismo nezavisni, mi smo država na lizing, podijeljena između tri gospodara, pet termoelektrana i hiljada koverti koje pristižu iz dijaspore.
Ekonomski vazali sopstvene djece
Naša ekonomija raste “vrtoglavih” 2,2–2,7 % (IMF/EBRD, 2025–2026), što je u realnosti samo eufemizam za stagnaciju. Sa 35% evropskog BDP-a po glavi stanovnika, mi nismo u predvorju Evrope, mi smo u njenom podrumu. Naša stvarna nezavisnost počiva na dvije milijarde dolara koje nam dijaspora godišnje upumpa direktno u vene. Tih 10% BDP-a nije investicija, to je porez na nostalgiju koji drži naš potrošački standard da se ne uruši kao kula od karata.
Dok mladi bježe glavom bez obzira, mi ostajemo zavisni od njihovih doznaka, dok nas Transparency International (34/100 bodova) rangira u dno evropske kace. To je etnokriminalni biznis model gdje su javne nabavke i državna preduzeća privatni bankomati nacionalnih lidera.
Energetska suverenost koja ubija
Naša “energetska nezavisnost” miriše na lignit i čađ. Dok smo se 23. januara 2026. gušili u Sarajevu sa AQI indeksom preko 400, postajući jedan od 10 najzagađenijih gradova svijeta, lideri su nam pričali o razvoju. Ubijamo sopstvenu djecu da bismo nahranili etničke kadrove.
U Varešu, novi rudnici koji obećavaju „”progres”, već truju Trstionicu olovom i arsenom. Dok djeca u Varešu imaju povišene vrijednosti teških metala u krvi, mi slavimo nezavisnost. Od čega? Od zdravog razuma? Mi smo zemlja koja uništava sopstvenu vodu i zemlju da bi platila plate onima koji je rastaču čim se ugase kamere. Ekološka zavisnost je najstrašnija – jer kad ti pluća umru, nema tog visokog predstavnika koji ti može nametnuti kiseonik.
Naš suverenitet je podijeljen na tri geopolitička šaltera
Rusija drži Republiku Srpsku preko gasnih ventila i secesionističkih blokada NATO puta. Iako su sankcije 2025. formalno skinute, Putinov zagrljaj ostaje dovoljno jak da nas drži u vječitom limbu. Turska je u Federaciji “supersila” koja uticaj kupuje kroz džamije, kulturu i infrastrukturu. Legitimno, ali jasno – mi smo tu mlađi brat koji uvijek mora da pita smije li se igrati s drugom djecom.
Zapad (EU i SAD) nas drži na aparatima vrijednim 976 miliona eura kroz Reform Agendu. Mi smo kandidat od 2022, pregovore smo otvorili 2024, ali svaki korak je zapravo sabotaža etničkih elita koje se boje zakona više nego đavo krsta.
Šizofrena predstava
Ova Bosna i Hercegovina, zarobljena između statističkog ponora i ekološkog samoubistva, više nije država svojih građana – ona je talac sopstvenih oslobodilaća. Dok mjerimo rast koji nas ostavlja na dnu Evrope i udišemo otrov koji nam prodaju kao energetski razvoj, mi zapravo proslavljamo sopstvenu nemoć. Naša nezavisnost je pretvorena u šizofrenu predstavu: jedni je negiraju dok troše njene budžete, drugi je slave dok je rastaču, a treći je se sjećaju samo kad im zatreba slobodan dan od sumorne realnosti.
Voljeti ovu zemlju danas ne znači aplaudirati njenim zastojima, već imati hrabrosti reći da smo suverenitet zamijenili za klijentelizam. Mi ne zavisimo od stranaca onoliko koliko zavisimo od sopstvenog straha da srušimo ovaj nakaradni sistem koji svaku rijeku vidi kao cijev, a svaku instituciju kao partijski plijen. Naša sloboda je trenutno samo prazna ljuštura, ispunjena geopolitičkim ucjenama i doznakama iz tuđine, dok se stvarna Bosna i Hercegovina svakog dana tiho iseljava na peronima autobuskih stanica.
Pravi Dan nezavisnosti neće biti onaj koji nam odobre u ustavnim sudovima ili stranim ambasadama. To će biti onaj trenutak kada o sudbini Vareša, Sarajeva i Banjluke budu odlučivali ljudi koji u tim gradovima vide dom, a ne rudnik za brzo bogaćenje i etničku rovovsku borbu. Sve dok nam djeca imaju olovo u krvi, a lideri milione na računima, mi nismo nezavisni – mi smo samo vlasnici sopstvenog kaveza. Istinski patriotizam je danas pobuna protiv te laži. To je borba za državu koja diše punim plućima, a ne na aparatima tuđe milostinje.
