Naziv “Old Firm” nastao je početkom 20. vijeka jer su dva kluba toliko dominirala škotskim fudbalom da su ljudi govorili kako su oni kao “stari, čvrsti poslovni partneri” koji zajednički profitiraju od rivalstva. No, iza tog profita krije se duboki jaz.
Identitetska arhitektura
Rivalstvo je izgrađeno na temeljima koji nemaju veze s loptom.
- Celtic (1887): Osnovan od strane irskog brata Walfrida kako bi ublažio siromaštvo među irskom imigrantskom katoličkom zajednicom u Glasgowu. Boje su zelena i bijela, simboli su djetelina i irski republikanizam.
- Rangers (1872): Postao je bastion protestantskog identiteta i unionizma (vjernosti britanskoj kruni). Boje su plava, bijela i crvena, a na tribinama dominiraju zastave Ujedinjenog Kraljevstva.
Fudbal kao ventil za “Sjenku”
Kroz Old Firm, mi vidimo kako društvo koristi sport da bi kanalizovalo historijske traume.
- Interpretacija: Za mnoge navijače, 90 minuta utakmice je jedino vrijeme kada mogu legalno ispoljiti vijekove vjerske i političke netrpeljivosti. To je “Sjenka” na djelu – sistem koji drži ljude podijeljene u tabore (Katolici protiv Protestanata, Republikanci protiv Unionista) kako bi se spriječilo ujedinjenje oko većih pitanja. Čak i kada su u 2026. godini sekularni trendovi jači, ovi simboli ostaju “rešetke kaveza” koje definišu ko si u Glasgowu.
Slučaj Mo Johnston i probijanje barijere
Do 1989. godine, Rangers je imao nezvaničnu, ali strogu politiku da ne potpisuje igrače katoličke vjeroispovijesti.
- Prekretnica: Kada je Graeme Souness doveo Mo Johnstona (bivšu zvijezdu Celtica i katolika), šok je bio totalan. Navijači Rangersa su palili svoje šalove ispred stadiona, a navijači Celtica su ga proglasili izdajnikom. To je bio trenutak kada je fudbalska profesionalnost udarila direktno u zid plemenske etike. Pokazalo je koliko je teško mijenjati “kod” jednom kada je duboko upisan u masu.
Budnost u grotlu Glasgowa
Sumnja leži u tome što oba kluba, uprkos retorici, trebaju onog drugog da bi postojali. Bez rivala, njihov identitet gubi oštrinu. Budnost znači razumjeti da mržnja u ovom derbiju nije “bug”, već “feature” (svojstvo) sistema koji se hrani konfliktom. Kada Rangersi pjevaju svoje pjesme, a Celtic odgovara svojima, oni ne igraju samo utakmicu – oni održavaju simulaciju koja traje preko 130 godina.
| Kategorija | Celtic | Rangers |
| Osnovan | 1887. | 1872. |
| Religija | Katoličanstvo | Protestantizam |
| Politika | Irski republikanizam | Britanski unionizam |
| Stadion | Celtic Park (“Paradise”) | Ibrox Stadium |
| Završetak | Dominacija (54 titule) | Dominacija (55 titula) |
