Pitanje kako je Zemlja od užarene, haotične stijene postala plava oaza sposobna da podrži život, jedno je od najfascinantnijih poglavlja u modernoj astrofizici. Znanstvenici koje podržava američka svemirska agencija NASA pružili su nove, ključne informacije o tome kako je rana Zemlja uopšte stekla elemente potrebne da naš matični planet postane nastanjiv.
Nova studija donosi i potpuno drugačiji pogled na rani Sunčev sistem, sugerišući ključnu ulogu Jupitera u distribuciji tih elemenata kroz mladi planetarni sistem.
Fosfor i dušik: Kosmički kôd skriven u željeznim meteoritima
Studija, koja je nedavno objavljena u prestižnom časopisu Science Advances, ispituje ovu kompleksnu praistoriju proučavajući specifičan omjer fosfora i dušika u željeznim meteoritima, kao i u znatno mlađim svemirskim objektima poznatim kao hondriti.
Ovi drevni komadi stijena i metala služe kao svojevrsne vremenske kapsule i primarna baza podataka iz vremena kada su se planete tek formirale.
Naš Sunčev sistem nastao je od ogromnog diska plina i prašine koji su kružili oko mladog proto-Sunca prije više od 4,5 milijardi godina.
Ovaj rotirajući oblak sadržavao je bazične sirovine potrebne za formiranje planeta, mjeseca i, na samom kraju, života kakvog danas poznajemo. Unutar te mješavine materijala, dva elementa od posebne važnosti za nastanak bioloških struktura bila su upravo dušik i fosfor.
Zvijezde kao ekosistem elemenata za život
Nauka nas uči da sav život na Zemlji dijeli identičnu hemijsku arhitekturu i treba iste elemente: ugljik, vodik, dušik, kisik, fosfor i sumpor.
Ovi elementi su došli iz dalekog svemira, nakon što su prvobitno nastali duboko unutar drevnih zvijezda i zatim se proširili kroz galaksiju u gigantskim oblacima plina i prašine. Sila gravitacije je zatim pokrenula proces okupljanja i sažimanja ovog materijala, formirajući nove zvijezde i manja nebeska tijela, uključujući i planete.
Planetezimali i kosmički sudari
U tim najranijim i najnestabilnijim fazama Sunčevog sistema, plin i prašina su se spajali u primitivna tijela poznata kao planetezimali. Dok su kružili oko mladog Sunca u ekstremno kaotičnom okruženju, ovi planetezimali su se neprestano i silovito sudarali, ostavljajući razbijene ostatke, krhotine i asteroide razbacane po cijelom sistemu.
Jupiter je svojom masivnom gravitacijom djelovao kao kosmički skretničar, usmjeravajući i raspoređujući ove komade materijala prema unutrašnjosti sistema. Na kraju, mnogi od tih komada i praistorijskih meteorita ugrađeni su u rane planete i mjesece, donoseći na našu planetu upravo one ključne elemente iz kojih će se kasnije razviti prve žive ćelije.
