Dok moderni tehnološki serveri pokušavaju simulirati prošlost, priroda s vremena na vrijeme izbaci stvarni, trodimenzionalni hardverski dokaz koji potpuno resetuje našu naučnu bazu podataka. Najnovija paleontološka senzacija stiže iz sjeverozapadne Kine, gdje je tim naučnika dešifrovao fosil star 120 miliona godina.
Ovo otkriće iz korijena mijenja dosadašnji kôd razmišljanja o neobičnoj grupi grabljivih dinosaurusa poznatih kao mikroraptori – pernatim, vazdušnim rođacima zloglasnog velociraptora sa srpastim kandžama.
Jian changmaensis: Mitološka ptica izvađena iz kamena
Nova analiza netaknutih kostiju ramena i prednjih udova, koji su prvi put stidljivo pomenuti u naučnim sažecima još 2010. godine, pokazala je da fosil pripada potpuno nepoznatoj vrsti mikroraptora. Istraživački tim je ovom pernatom predatoru dodijelio ime Jian changmaensis.
Naziv „Jian“ vuče korijene iz kineske mitologije i označava pticu sa samo jednim krilom, što je direktna poveznica sa izraženim ptičijim karakteristikama ovog dinosaurusa. Drugi dio imena označava basen Changma u provinciji Gansu – lokaciju gdje je fosil iskopan, i koja je do sada jedino mjesto pronalaska mikroraptora izvan sjeveroistočne Kine, čime je geografski opseg ove vrste značajno proširen.
Dizajn sa četiri krila: Vjeverica letačica iz doba krede
Za razliku od holivudskih verzija dinosaurusa iz „Parka iz doba Jure“, mikroraptori bi vas na prvi pogled asocirali na ptice. Bili su potpuno prekriveni perjem, i to u znatno većoj mjeri nego današnje ptice. Pored ruku, odnosno prednjih krila, ovi dinosaurusi su imali dugačko letno perje i na zadnjim nogama, što im je davalo specifičnu aerodinamičnu arhitekturu sa četiri krila.
Dok su najmanji mikroraptori bili veličine vrane, Jian changmaensis je bio dimenzija prosječne kukuvije. Prema riječima dr. Matta Lamanne iz Prirodnjačkog muzeja Carnegie u Pittsburghu, ovaj hardverski sklop ukazuje na to da su živjeli na drveću, krećući se sa stabla na stablo sistemom jedrenja, poput modernih letećih vjeverica.
Supracoracoid fenestra: Misteriozni glitch na ramenoj kosti
U basenu Changma naučnici su tokom godina locirali više od stotinu fosila drevnih ptica, ali Jian changmaensis je jedini pronađeni dinosaurus koji ne pripada pticama na tom lokalitetu. Ono što je naučnicima poslužilo kao bazični kôd i dokaz da se radi o mikroraptoru, a ne o običnoj praistorijoj ptici, jeste specifična anomalija na ramenoj strukturi.
Radi se o takozvanoj „supracoracoid fenestri“ – velikom otvoru koji bukvalno polovi ramenu kost. Ovu hardversku karakteristiku posjeduju isključivo mikroraptori. S obzirom na to da je ovaj fosil nevjerovatno dobro očuvan u 3D formatu, a ne spljošten kao većina drugih, inženjeri i paleontolozi planiraju skeniranje kosti kako bi shvatili kako je ovaj anatomski glitch pomogao u evolucijskom razvoju i rekonfiguraciji ramena za postizanje pravog ptičijog leta.
Ubica u krošnjama: Ko je bio na meniju?
Zašto su ovi mali rođaci velociraptora uopšte razvili krila i napustili tlo? Naučnici sumnjaju da su mikroraptori uspješno naselili praznu ekološku nišu predatora u krošnjama. Dok su njihovi srodnici lovili na zemlji, život u krošnjama bio je siguran štit od masivnih dinosaurusa mesoždera.
A šta je Jian changmaensis procesirao kao hranu? S obzirom na stanište, ptice su bile primarni cilj. Raniji fosili mikroraptora pronalazili su se sa ostacima ptica unutar grudnog koša.
Glavna meta nove vrste vjerovatno je bila Gansus yumenensis – jedna od prvih ptica iz doba dinosaurusa, čiji su fosili sa plovnim kožicama na nogama masovno locirani u ovom drevnom jezerskom basenu. Otkrićem Jiana, naučnici su konačno saznali ko je bio vrhunski ‘haker’ i lovac u tom ekosistemu.
