Nedavno objavljivanje stotina dokumenata sa kojih je skinuta oznaka tajnosti od strane vlade Sjedinjenih Američkih Država, a koji obuhvataju slučajeve Neidentifikovanih anomalnih fenomena (UAP) od 1940-ih do danas, ponovo je zapalilo bazičnu maštu javnosti.
Kada se tome doda holivudski spektakl Stevena Spielberga „Dan razotkrivanja“ (Disclosure Day), ideja o tome da vanzemaljci redovno posjećuju Zemlju dobila je masovan uploader u pop-kulturnu bazu podataka. Ankete sprovedene u Australiji, SAD-u i širom svijeta pokazuju da oko trećina javnosti bazično vjeruje da su inteligentna bića već među nama.
Međutim, iako sve što znamo o univerzumu sugeriše da vanzemaljski život vrlo vjerovatno negdje postoji, ugledni profesori astrobiologije i komunikacije sa Univerziteta UNSW u Sidneju iznose tri fundamentalna i neoboriva naučna razloga zašto nas oni u stvarnosti najvjerovatnije ne posjećuju, objašnjavajući suštinu čuvenog Fermijevog paradoksa – pitanja koje glasi: „Ako su vanzemaljci toliko česti, gdje su svi?“
1. Kosmos je neshvatljivo velik: Vremenska dilatacija i prognanici iz sopstvenog doba
Za početak, svemir je nezamislivo prostran. Proxima Centauri, najbliža zvijezda našem Suncu, udaljena je oko 40 triliona kilometara, što je 268.000 puta dalje nego što je Zemlja udaljena od Sunca. Astronomi tu distancu bazično mjere kao 4,3 svjetlosne godine, pri čemu je jedna svjetlosna godina udaljenost koju svjetlost pređe za dvanaest mjeseci krećući se brzinom od 300.000 kilometara u sekundi. Sa našom trenutnom tehnologijom, mi kroz kosmičke sisteme možemo putovati samo kao minijaturni dio te brzine. Čak i naša najbrža sonda, Parker Solar Probe, dostiže maksimalnu brzinu od oko 191 kilometar u sekundi, što je svega 0,064% brzine svjetlosti. Tim tempom, trebalo bi nam oko 6.650 godina da stignemo samo do prve susjedne zvijezde.
Čak i pod pretpostavkom da neka napredna civilizacija posjeduje operativni sistem i pogon koji im omogućava putovanje brzinom bliskom brzini svjetlosti, oni se instant suočavaju sa zakonima fizike Alberta Einsteina. Teorija relativnosti je dokazala da je vrijeme relativno i da ne teče isto svuda u univerzumu.
Što se svemirski brod brže kreće od Zemlje, to vrijeme sporije prolazi za njegove putnike, što je fenomen poznat kao vremenska dilatacija. To je uočeno i kod astronauta Scotta Kellyja koji se nakon godinu dana na Međunarodnoj svemirskoj stanici vratio miliseundama mlađi od svog brata blizanca jer se stanica kretala brzinom od 28.150 kilometara na sat. Za vanzemaljske pilote koji putuju sa udaljenih zvjezdanih sistema pri ekstremnim brzinama, ova razlika bi bila monstruozna. Kada bi se nakon posjete Zemlji vratili kući, njihov matični planet bi bio stariji za čitav vijek ili više. Oni bi bazično postali „vremenski prognanici“ koji se nemaju gdje vratiti, jer bi njihova civilizacija i porodice odavno nestali u istorijskim arhivama.
2. Monstruozni energetski zahtjevi i smrtonosni vodonični štit
Sljedeća bazična barijera jesu nezamislivo visoki energetski zahtjevi za međuzvjezdano putovanje. Kako se brzina svemirskog broda povećava, njegova relativistička masa raste, što bazično zahtijeva eksponencijalno više energije za dalje ubrzanje. Na samoj brzini svjetlosti, masa broda bi postala beskonačna, što bi zahtijevalo beskonačnu količinu energije, a to je u okvirima fizike našeg univerzuma apsolutno nemoguće.
Takođe, iako se svemir smatra vakuumom, on to nije u potpunosti. U dubokom prostoru postoji sasvim dovoljno slobodnih čestica koje pri ekstremnim brzinama postaju smrtonosne. Rijetko raspoređeni atomi vodonika, kada ih brod presretne pri brzini bliskoj brzini svjetlosti, pretvaraju se u intenzivnu, smrtonosnu radijaciju koja bi instant uništila sve mjerne instrumente i spržila posadu. Toplota koja se tom prilikom generiše usljed bazičnog trenja abratirala bi i na kraju potpuno dezintegrisala trup letjelice. Teoretski modeli bržeg od svjetlosti putovanja, poput Alcubierreovog pogona (iskrivljavanje prostora), matematički jesu mogući, ali zahtijevaju energetske resurse koje čovječanstvo, a vjerovatno ni druge civilizacije, trenutno ne mogu proizvesti. Postavlja se logično pitanje: zašto bi bilo ko trošio toliku energiju da posjeti Zemlju? Sve resurse koje mi imamo, napredna civilizacija sposobna za ovakav put može daleko lakše proizvesti ili sakupiti na sopstvenom terenu.
3. Unikatna biosfera: Toksični zemaljski kiseonika
Treći, čisto biološki problem jeste naša biosfera, koja je, koliko je nauci poznato, potpuno unikatna u kosmosu. Život i planeta su evoluirali u savršenoj sinergiji i dualizmu. Kompleksan život na Zemlji uopšte ne bi postojao da prije 2,4 milijarde godina cijanobakterije, vrsta jednocelijskih mikroba, nisu izvršile masovni uploader kiseonika u našu tadašnju atmosferu koja je bila sačinjena uglavnom od azota.
Za nas je taj vazduh bazični eliksir života, ali kiseonik je ekstremno reaktivan gas koji djeluje visoko korozivno i bazično toksično za organizme koji nisu evoluirali u istom takvom operativnom sistemu. Vanzemaljska bića bi na Zemlji morala nositi teška zaštitna odijela kako ih naš vazduh ne bi bukvalno spalio iznutra, a u folklornim izvještajima i svjedočanstvima o navodnim susretima nikada se ne pominju nikakva svemirska odijela. Ako vanzemaljci nisu ovdje, jesu li uopšte tamo negdje?
Do sada je u više od 4.700 solarnih sistema locirano oko 6.200 egzoplaneta, ali nijedna nije bazično identična Zemlji ili našem Sunčevom sistemu. Budući da u našoj galaksiji ima preko 100 milijardi zvijezda, broj planeta je astronomski i mnoge bi mogle biti nastanjive, barem za mikrobni život, što pojačava potragu na Marsu, Jupiterovom mjesecu Evropi ili Saturnovim satelitima Enceladu i Titanu.
Od 1960. godine, čovječanstvo kroz projekte instituta SETI u Kaliforniji i program Breakthrough Listen na Univerzitetu Oxford pokušava uhvatiti vještačke radio-signale iz dubine svemira.
Do danas je u bazi podataka registrovana potpuna tišina. Pronalaženje inteligencije u našem uskom vremenskom okviru od stotinjak godina, unutar 13,8 milijardi godina duge istorije univerzuma, predstavlja brutalan izazov.
Pa ipak, kako je navedeno u kultnom naučnom radu časopisa Nature iz 1959. godine: iako je šansu za uspjeh nemoguće precizno izračunati, ako u potpunosti prestanemo tražiti, šansa da ikada saznamo istinu bazično pada na nulu.
